Film

                     “Met plezier naar de film”

                                 Inleider: Paul Overmeer.

 

Tijd

Maandagmiddag 13.30 uur  tot ± 16.30 uur

Data

1 okt. 5 nov. 2018; 7 jan. 4 febr. 18 mrt. 2019

Locatie

Filmtheater Pathé Pieter Vreedeplein 174, Tilburg

Kosten

€ 15,00

Gastvrouw

Henriëtte Wijdeven tel: 013 581 12 65

Ine Verbeeten tel: 013-468 13 88

 

Dhr. Overmeer geeft bij elke film een inleiding. We kunnen genieten van een film, als die niet alleen knap en mooi gemaakt is, een goed verhaal heeft, niet al te schrikwekkend is, maar vooral ook iets “meegeeft”:

·        een leerzame kijk op een probleem,

·        een stimulans om je in de problematiek te verdiepen,

·        een uitnodiging tot een boeiend gesprek met anderen.

 

In de vijf films die vertoond worden komen vijf verschillende thema’s aan de orde:

          Lion (1 oktober 2018) Drama/Biografie 120 min.

Het verlangen om je thuis te voelen.

Een 5 jarige jongen verdwaalt in de straten van Calcutta. Hij overleeft vele uitdagingen en wordt geadopteerd door een stel uit Australië. 25 jaar later besluit hij op zoek te gaan naar zijn verloren familie.

 

1. De betekenis van ‘thuis’

U zult uit eigen levenservaring weten, hoe waardevol het is, dat de mens zich geborgen voelt, zich veilig voelt, een eigen plekje heeft om te wonen. Er zijn Duitse filosofen, die hier diep over hebben nagedacht. En we lezen ook in literaire boeken, wat ‘thuis’ betekent, bijvoorbeeld in het boek, dat zojuist verscheen van Lieve Joris over haar thuis in Neerpelt. Zij heeft jaren over de wereld gereisd, en schreef over mensen, die zich niet veilig voelen en ronddolen. Reizen is je verplaatsen van de ene locatie naar de andere: tijdelijk, permanent?

 

2.  De hoofdpersoon van de film LION leeft in twee werelden, twee culturen, twee families.

Hij was nog heel jong. Later, als volwassene denkt hij aan zijn eerste wereld…

Deze film doet ons denken aan de vreemdeling, de vluchteling.

Verlaat een vluchteling het eerste leven met spijt? Hoe gaat hij om met zijn (pijnlijke?) herinneringen aan het eerste leven? Hoe bouwt hij zijn tweede leven op? Met hulp van anderen?

 

3. Filmeducatie

Een film kan een unieke kans geven ons kennis te laten maken met een andere werkelijkheid. De film is niet de werkelijkheid, maar geeft daarvan wellicht een afbeelding. (Film is ook vaak louter illusie). Een film kan ook laten zien, hoe mensen omgaan met dilemma’s. U begrijpt, dat de filmeducatie beoogt jonge mensen te leren nadenken over ethiek (levensbeschouwing) en maatschappelijke problemen (maatschappijleer)

 

4. Adoptie

De film raakt het onderwerp ‘adoptie’. Ik zie hoe mannen, vrouwen zich zielsdankbaar tonen naar hun adoptiefouders. Ik zie hoe prof. René Hoksbergen gegevens verzamelt en tot voorzichtige oordelen komt. Ik beschouw adoptie als een onderwerp, waarover je niet vrijblijvend kunt argumenteren. Een geslaagde adoptie is een Godsgeschenk.

De film Lion geeft een mooi beeld van de positie van liefdevolle adoptie-ouders.

 

5. ‘Spoorloos’ , t.v.-programma: afstand en betrokkenheid (1): 

Objectiveren en engageren. Kunt u feiten onderscheiden van interpretatie daarvan? Dat is altijd moelijk, en zeker wanneer de programmamaker uw emotie hoe dan ook wil raken! Andersom gezegd: u voelt zich betrokken op wat de personen meemaken,  maar ik hoop dat er bij u nog een sprankje argwaan blijft over de wijze waarop met gegevens wordt omgegaan?

 

6. ‘Spoorloos’ , t.v.-programma: afstand en betrokkenheid (2):

U bent ontroerd. Ziet u kansen om uw empathische betrokkenheid concreet tot uiting te brengen? Stelt u zich concreet te weer tegen een gevoel van machteloosheid?

 

 

7. Discussievragen: ik hoop dat u de tijd heeft met anderen te praten:

 

7.1       Ontroering à meer begrip?

7.2       Identificatie met meerdere rollen in de film mogelijk?

7.3       Heeft u concrete voorbeelden van en ervaring met ontheemding?

7.4       Denkt u, dat de actrice Nicole Kidman (1 van mijn favorites) zich persoonlijk inleeft?

7.5       Was u ook zo verbaasd als ik over de rol van technologie in de actie ‘opzoek naar thuis” : speurend op google earth…?  Wat technologie vermag!

 

          Moonlight (5 november 2018) Drama 111 minuten.

Van kind, puber, tot man: drie episodes. Jaren 80. Miami.

Een afro-Amerikaanse man probeert zich staande te houden in het turbulente Miami. Hij wordt gepest op school en thuis is het leven hard voor hem. Hij probeert zichzelf te ontdekken en liefde te vinden, ondanks zijn worstelingen met zijn achtergrond en seksualiteit. 

 

Geregisseerd door Barry Jenkins, met Naomie Harris, Mahershala Ali en André Holland.

Dit verhaal richt zich in drie hoofdstukken op de jeugd, puberteit en volwassenheid van een Afro-Amerikaanse man.

1. De regisseur Berry Jenkins: Empathie is de motor van deze film.

 

Barry Jenkins debuteerde in 2008 veel­belovend met Medicine for Melan­choly maar met Moonlight breekt hij echt door. De regisseur is zelf afkomstig uit Liberty City, de zwarte wijk in Miami waar de film zich afspeelt. De film is gebaseerd op het autobiografische toneelstuk van Tarell Alvin McCraney, waarin deze zijn eigen jeugd beschreef. De regisseur Jenkins is overigens zelf hetero, McCraney is gay. Beide mannen hadden een moeder die crackverslaafd was. „Voor mij waren de scènes met Naomi Harris als de moeder het moeilijkst om te filmen, omdat ik zoveel van mijn eigen moeder terugzag.”

Jenkins: “Omdat Moonlight niet helemaal mijn eigen verhaal was, zorgde dat voor afstand en objectiviteit. Dat dwong me om met een zekere mate van empathie te kijken naar de hoofdpersoon en niet over hem te oordelen. Dat is het inlevingsvermogen dat ik ook aan de kijker vraag. Volgens mij is dat ook de motor van de film.”

2. Waarover gaat het verhaal ?

 

Hoe is het om als jonge zwarte homo op te groeien in een ruige buurt van Miami, in een volledig zware omgeving? Het leven van de jongen Chiron wordt getoond in drie fasen, met sprongen van respectievelijk zes en tien jaar. Drie hoofdstukken: Little, Chiron, Black: kind, puberm volwassene.

Drie acteurs (Alex Hibbert, Ashton Sanders, Trevante Rhodes) geven de persoon Chiron overtuigend gestalte als kind, tiener en man. Ze lijken niet op fysieke gelijkenis geselecteerd, met als onverwacht effect dat de uiterlijke verschillen juist Chirons innerlijke metamorfose benadrukken.

De worsteling met zijn sexuele geaardheid, zijn omgeving, zijn moeder en zijn jeugdvriend Kevin komen het scherpst naar voren in Chirons highschool-periode. Er is de uitbeelding van schaarse, maar daardoor des te ontroerender geluksmomenten, bijvoorbeeld, als hij zwemles krijgt en hem dan gezegd wordt dat zijn sexualiteit niet iets is om zich voor te schamen.

Het verhaal is bedrieglijk simpel, maar de vertelling over de karakterontwikkeling van Chiron wordt zo genuanceerd en intens gebracht dat de kijker wordt meegenomen in een duizelingwekkend rijke film- én menselijke ervaring.

 

Strikt genomen is dit een coming-of-age-verhaal, over volwassen worden en het ontwikkelen van communicatie, seksualiteit, identiteit en waardering, over aanpassing en bevrijding, en over liefde.  

 

De film speelt in een zwart milieu, maar gaat niet uitdrukkelijk over de Afro-Amerikaanse cultuur of over de rassenkwestie. Het is juist bevrijdend dat een film zich als het ware volkomen toevallig in een zwart milieu kan afspelen zonder dat daarover iets opgemerkt hoeft te worden.

 

In onze tijd maken minderheidsgroepen in de Verenigde Staten nog veel onmenselijks mee vanwege hun ras of sexuele geaardheid. Homosexualiteit wordt vaal als een wakheid gezien. De film Moonlight stimuleert de conversatie hierover.

3. Het centrale thema van de film: wij zijn allen op zoek naar Identiteit

 

Uit Moonlight blijkt dat Jenkins lang heeft nagedacht over vragen rond identiteit. „Ik denk dat iedereen zich tijdens zijn leven op een bepaald moment de vraag stelt: wie ben ik nu echt? Dat is het universele aspect van de film. Maar, zegt Jenkins, ik heb dit onderwerp niet zozeer intellectueel willen benaderen. De schoonheid van film is nu juist dat je ideeën kunt oppakken en daar een emotionele betekenis aan kunt geven. Identiteit is op zich een intellectueel concept. Maar als thema krijgt het pas kracht als je het met gevoel kunt benaderen.”

 

De volwassen Chiron (Black) moet zich voordoen als een norse, intimiderende man om zich staande te houden in de wereld. Tragisch?  Jenkins: „Ik zou dat eerder pragmatisch dan tragisch noemen. Hoe anderen naar je kijken, is onlosmakelijk verbonden met hoe je naar jezelf kijkt. De wereld bepaalt op allerlei manieren hoe we onszelf zien. Daar kun je nooit volledig aan ontsnappen. Je moet een pragmatische manier zien te vinden om daarmee te leven. Je verliest daarmee onherroepelijk ook een deel van jezelf. Maar dat geldt evenzeer voor de zakenman die overdag harde deals moet sluiten en een andere persoon is dan ’s avonds thuis bij zijn gezin.”

Zwarte mensen hebben daar wel meer mee te maken dan anderen, met dat lastige navigeren tussen hoe de wereld iemand ziet, met alle vooroordelen, en hoe iemand zichzelf ziet. Die gespletenheid wordt ook wel ‘het dubbele bewustzijn’ genoemd: twee stemmen in je hoofd die steeds moeten schakelen tussen het beeld dat de wereld van jou heeft en het beeld dat je van jezelf hebt.

 

Ook in Nederland bekijken we alles in toenemende mate door de zogeheten identitaire bril: man/vrouw, elite/volk, stad/platteland, zwart/wit etc. Een van de meest bepalende identiteiten in ons leven is die van ouder en kind. Het duurt een tijd in je leven, voordat de sexuele identiteit vastligt. Een identiteit is een aanwijzing, geen eindbestemming, zegt Stephan Sanders kernachtig in de Volkskrant van 22 febr. 2018 naar aanleiding van de film ‘Call me by your name’ (2017).

 

4. Mijn eigen leven deel ik op in ontwikkelingsfasen.

 

De film is waardevol voor het overzien van mijn eigen leven.  We konden ook vragen over onszelf afroepen na het zien van de film Boyhood (2014)

 

Als wij ons leven overzien, dan denken we in onze eigen ontwikkelingsfasen, dan denken we aan personen, die ons richting gaven, dan denken we aan onze eigen identiteitsontwikkeling, en aan de plaats die sexualiteit, vriendschap en scholing daarbij innamen.

5. Vragen voor de nabespreking

 

(1) Welke personen betekenden veel voor de hoofdpersoon in de film Moonlight ?

(2) de vaderfiguur is complex: in welke opzichten?

(3) De beelden van het water en het strand voelen als een loskomen van de akelige werkelijkheid. Voelt u dat ook zo?

(4) Hoe verklaart u het geforceerde, stoere gedrag van Black, de volwassene?

(5) Vond u in het derde deel van de film de dialoog van de volwassen Chiron met zijn jeugdvriend ook zo indrukwekkend: “Why did you call me?” en “Are you committed to the female gender...or is there space in your life for me?" en “Who is you, man?”.

 

Paul Overmeer, reacties als u wilt naar p.overmeer@home.nl

     Visages, Villages (7 januari 2019) Documentaire 89 minuten.

 

Fotografie en film uit 2017. Agnès Varda en JR( fotograaf en schilder) reizen door Frankrijk en ontmoeten er mensen van het platteland, ieder vanuit hun eigen kunstbeleving. Er wordt naar de bewoners geluisterd en ze worden gefotografeerd.

 

 

Layla M. (4 februari 2019) Drama 98 minuten.

 

Portret van een Marokkaans meisje uit 2016. De 18-jarige moslima Layla met een Marokkaanse achtergrond is geboren en getogen in Amsterdam, maar voelt zich steeds minder thuis in Nederland. Langzamerhand radicaliseert ze en sluit zich aan bij een groep radicale moslims. Ze vindt een wereld die haar idealen voedt en verscheurt.

 

 

The Square (18 maart 2019) Drama 142 minuten.

 

Een satire op de moderne kunstwereld uit 2017. D.m.v. een symbolische ruimte te scheppen, waar alleen maar goede dingen gebeuren, houdt een kunstenaar een tentoonstelling met als doel het altruïsme te promoten. Maar wanneer een PR-bureau te ver gaat in zijn publiciteitscampagne lopen de zaken uit de hand en ontstaat er publieke opschudding die de hypocrisie van de media blootlegt.